↑ Вернуться: Филология факультети

Кыргыз тилдери жана адабияты кафедрасы

Кафедра башчысы педагогика илимдеринин кандидаты
Бийгелдиева Нуржан Абдыгуловна

 Кафедранын  тарыхынан

Нарын мамлекеттик университети бийик тоолуу жергебизде 1996-жылдын 22 – майында Президенттин жарлыгы  менен түзүлгөн. Университет Кыргыз Республикасынын социалдык экономикалык өнүгүү жолундагы эң алдыңкы технологиялар менен жабдылган регионалдык ири окуу жайларынын бири. Кыргыз тили жана адабияты кафедрасы 1996-жылы сентябрь айында уюштурулган. Ал кезде тилдер кафедрасы деп аталып, университеттеги негизги кафедралардын бири катары уюшулган. 1998-1999- окуу жылынан баштап тилдер жана адабият кафедрасы  болуп кайра түзүлгөн.  Андан бери нечен жолу кайра түзүлүп, ар башка аталыштарды алып иштеп келген. Кийинчерээк бул кафедрадан бир нече кафедра : кыргыз адабияты жана окутуунун методикасы, англис тили жана адабияты, орус тили жана адабияты кафедралары өз алдынча кафедралар болуп бөлүнүп чыкты. 2006-2007-окуу жылында кыргыз адабияты жана аны окутуунун методикасы, кыргыз тили жана аны окутуунун методикасы кафедралары биригип, кыргыз тили жана адабияты кафедрасы түзүлгөн. 2009-2010- окуу жылында орус тили жана адабияты кафедрасы кошулуп, тилдик дисциплиналар кафедрасы деп аталган. 2010-2011- окуу жылында кайрадан кыргыз тили жана адабияты, орус тили жана адабияты болуп өз-өзүнчө иш алып барышууда.

Кафедра иштеп турган он алты жылдын аралыгында “Кыргыз тили жана адабияты” кафедрадасы даярдалган адистер КР УИАнда, ЖОЖдордо,  жалпы билим берүү мекемелерде, телекомпанияларда ж.б. мекемелерде иштеп келишет. Көрүнүп тургандай, облустун элге билим берүү тармагын жогорку билимдүү кадрлар менен камсыздоодо кафедра чоң эмгек өтөдү. Демек, татыктуу билим ала алышкан жана алган билимдери текке кетпеген деген жыйынтык чыгарууга болот.

Азыр кафедрада бир профессордун милдетин аткаруучу, бир доцент, үч доценттин милдетин аткаруучу,  эки улук окутуучу жана беш окутуучу, бир улук  лаборант эмгектенет. Кафедра мүчөлөрүнүн алтоо илимий даражалуу. Алар: А.Чолпонбаев, А.Жантаев, Н.А.Бийгелдиева, Г. Сатылган кызы, Б.Аман кызы, Дүйшеева Т.

Кафедра мүчөсү Т.Аскар уулу кандидаттык диссертациясын аяктап, коргоо алдында турат. Мындан сырткары кыргыз тили жана адабияты кафедрасынын алкагында илимий иштерин жүргүзүп жатышкан аспиранттар менен изденүүчүлөр бар. Алар: А. Маштаева 10.01.01 (кыргыз адабияты), Г. Мамбеталиева 10.01.01. (кыргыз адабияты), Ж. Макебаева 10.01. 01. (кыргыз адабияты), А. Тентиев 10.01.02. (кыргыз тили).

Кыргыз тили жана адабияты кафедрасына тиешелүү  эки борбор бар. Алар: ТИКА түрк тили жана маданияты борбору жана Ч.Айтматов атындагы Мамлекеттик тил жана маданият борбору.

ТИКА түрк тили жана маданияты борбору С. Нааматов атындагы НМУнун жана Түркия Республикасынын өкмөт башчылыгына караштуу Түрк кызматташтыгы координациялоо агенттигинин демилгеси менен 2006-жылдын ноябрь айында ачылган. ТИКА түрк тили жана маданияты борбору түрк жергеси, эли, маданияты жөнүндө маалымат берген ар кыл иш чаралар жүргүзүлүп келүү менен бирге Кыргызстандын рассмий майрамдарын жигердүү өткөрүп келет. Борбордо окууну каалагандардын саны жыл сайын көбөйүүдө.

Борбордун негизги максаты:

Нарын шаарынын жаштарына түрк  тилин жана маданиятын, тарыхын, мыкты уйрөтүп, студенттер учун эн жакшы шарттарды тузуу менен келечекте заманбап, атаандаштыкка жөндөмдүү мыкты  студенттерди даярдап чыгарып,түрк тилин өздөштүргөндүгүнө байланыштуу сертификат берилет.

Борбордун кызматтары:

  • Түрк тили курстары акысыз үйрөтүү;
  • Ар жуманын ишемби күндөрү эркек балдар арасында футбол ойнотуу;
  • Ар жумада окуучуларыбызга акысыз түрк кино тасмалары көрсөтүү;
  • Студенттерибизди Түркиядагы университеттерге акысыз билим алууга жөнөтүү;
  • Түрк тилинде ырлар жана көркөм окуулар боюнча иш-чаралар өткөрүү;
  • Улуттук түрк бийлери ансамблин уюштуруу;
  • Түркияга Кыргызстандын баардык дубандарына жана Бишкек шаарына саякаттарды, пикниктерди уюштуу.

Окутуучусу:  Тентиев Адилет

Ч.Айтматов атындагы Мамлекеттик тил жана маданият борбору 2008-жылы  Ч.Айтматовдун 80 жылдык маарекесине карата ачылган. Борборду ачуу үчүн атайын аудитория бөлүнүп, ага НМУнун жаштар жана студенттер союзунун көмөгү менен капиталдык ремоттор жасалган. 2008-жылдын сентябрына карай борбор окуу процессин натыйжалуу жүргүзүү үчүн зарыл керектүү эмеректер менен камсыздалган. Азыр анда үзгүлтүксүз лекциялар практикалык сабактар өтүлүп турат. Сабактардан тышкары борбордо жылы бою студенттерге багышталган ар түрдүү иш-чаралар: тренингдер, семинарлар, адабий кечелер, викториналар, дебаттар, жолугушуулар өткөрүлөт. Мамлекеттик тилде жарык көргөн адабияттардын бетачарлары болот.

Борбордун негизги максаты – тилдин кадыр-баркын жогорулатуу, мамлекеттик тилде иш кагаздарын сабаттуу жүргүзүүгө бардык каалоочуларды үйрөтүү, башка тилдерден маалыматтарды кыргыз тилине которуу боюнча кызматтарды көрсөтүү болгон. Азыр мына ушул багыттарда ийгиликтүү иш жүрүп жатат.

«Кыргыз Республикасынын мамлекеттик тили жөнүндө» мыйзамын ишке ашыруу максатында жана 23-сентябрь Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик тил күнүнүн 25 жылдыгына карата  С. Нааматов атындагы Нарын мамлекеттик университетинин «Кыргыз тили жана адабияты» кафедрасы тарабынан өткөрүлгөн  айлык иш-чаранын жүрүшүнөн маалымат

23.09.2014. Мамлекеттик тил айлыгынын бет ачары 401-аудиторияда саат 11.00дө башталды. Жумалыкка конок катары  НМУнун ректору Дамира Кемеловна катышып, куттуктоо сөзүн айтты жана НМУнун жаштар саясаты жана тарбия иштери боюнча проректору Т.Өмүрканов, филология факультетинин  деканы, доцент Сатылган кызы Г., Роман-герман тилдер  кафедрасынын башчысы Н.Салмакеева, тилдер  кафедрасынын башчысы Ж.Б.Эгимбаева, ошондой эле «Кыргыз тили жана адабияты» кафедрасынын мүчөлөрү жана студенттер катышышты. НМУнун ректору Дамира Кемеловна сөз сүйлөп, кыргыз тилинин тарыхыйлуулугуна басым жасады жана тилдин айланасындагы бүгүнкү күндөгү көйгөйлөргө токтолду.

«Программада: кыргыз тили жана адабиятында окуган студенттер «Манастан» үзүндүлөрдү айтышып, кыргыз бийи, студенттердин көркөм окуулары, обондуу ырлар жана мындан сырткары  көптөгөн концерттик номерлер, жаңылмачтар, макал-лакаптар ж.б. иш-чаралар болду. НМУнун жаштар саясаты жана тарбия иштери боюнча проректору, Т.Өмүрканов айлыктын жакшы башталгандыгына токтолуп, мындан ары да  студенттер арасындагы таланттуу жаштардын ар кандай ийримдери бат-бат өткөрүлүп турса жакшы көрсөткүчтөргө жетише тургандыгын белгиледи. Мындан аркы иштерге ийгиликтер, каалоолор айтылды. Иш-чаранын акырында «Кыргыз тили жана адабияты» кафедрасынын башчысы Н.А.Бийгелдиева студенттер арсында жарыяланган сынактар туурасында толук баяндама жасады жана катышуучуларга алдын ала-ырааазычылыгын билдирип, ийгилик каалады.

23.09.2014. Айлыктын бул күнү 401-аудиторияда  саат 11-00дө Н.Бийгелдиева жана А.Мукашова тарабынан өткөрүлгөн  “Эне тилим – менин дилим” аттуу майрамдык салтанат болуп өттү.Майрамдык салтанатта тил күнүнө арналган  студенттердин  ырлары окулуп, көркөм окуулар жана ошондой эле тил жөнүндө макалалалар жарыяланды.

30.09.2014. Бул иш-чара гүл бакчада саат 12:00дө башталып, НМУнун тарбия мамлекеттик тил жана окуудан тышкаркы иштер боюнча проректор Өмүрканов Т.А., кадрлар бөлүмүнүн башчысы М.Акматалиева ж.б. коноктор катышышты. Кыргыз элинин салт-санаасы, үрп-адаты тил менен биргеликте өнүгөрүн студенттер өздөрүнүн көрсөткөн сценкаларында, ыр-бийлеринде далилдешти. Иш-чараны кафедранын окутуучулар Үсөналиева Г., Аман кызы Б, Дүйшеевалар даярдашты.

til1майрам

 

 

 

 

 

 

 

06.10.2014 “Улут болсом тилим менен улутмун” аттуу майрамдык иш-чара ФМО-14 группасы тарабынан НМУнун экинчи корпусунун конференция залында башталды жана иш-чарага кафедра башчысы Н.А.Бийгелдиева, педагогика факультетинин деканы Бектурова ж.б. катышышты. Салтанат концерттик номер менен коштолуп, студенттер тарабынан даярдалган ыр бийлер аткарылды. Бул иш-чараны жетектеген Саргашкаев Жекшен Абдраевич болду.

32913299

 

 

 

 

 

 

 

23.10.2014. Бул күнү “Тил тагдыры эл тагдыры ”аттуу майрамдык салтанат агрардык техникалык факультеттин тарбия иштери боюнча орун басары Тазабек уулу Айбек  тарабынан өткөрүлүп, НМУнун тарбия мамлекеттик тил жана окуудан тышкаркы иштер боюнча проректор Өмүрканов Т.А. жана кыргыз тили жана адабияты кафедрасынын окутуучулары катышышты. Бул майрамдык салтанатта студенттер өздөрү даярдап келген чакан концертик номерлерин  коюшуп, дил баяндарын окушуп дагы ар кандай өнөрлөрүн көрсөтүштү.

23.10.2014. Жарыяланган конкурстун тапшырмалары алдын ала бардык факультеттин студенттерине берилгендиктен, алар өздөрү аткарган дилбаяндарды,сүрөттөрдү,слайддарды, автордук ырларды кафедрага тапшырышкан.

Мамлекеттик тилдин 25 жылдыгына арналган айлык иш-чарада студенттер арасында жарыяланган сынактардын төрт бөлүгү боюнча кыргыз тили жана адабияты кафедрасынан түзүлгөн калыстар тобу жыйынтыктарды чыгарышты.

06.11.2014 . Айлык иш-чаранын жабылышы

Бул күнкү иш-чара  саат 12-00дө Түрк тили борбору болгон 401-аудиторияда башталды. Иш-чарага факультеттин бардык кафедраларынын мүчөлөрү катышты. Ошондой эле башка адистикте окуган студенттердин басымдуу бөлүгү  тартылгандыгы өзгөчөлөнттү,ошондой эле областтык теле берүүдөн кабарчылар жана Аки пресстин кабарчылары келишти. Айлыктын жабылышында НМУнун ректору Д.Кемеловна,педагогика факультетинин башчысы Бектурова, Кыргыз тил кафедрасынын башчысы Н.А.Бийгелдиева жана ар бир факультеттин зам.декандары Тазабек уулу Айбек, Молдогазиева Гулбарчын, Мамбеталиева Айзада, Ибраимакунов Мухтар сөз сүйлөштү. Бул күнү Мамлекеттик тилдин 25 жылдыгына арналган бир айлык иш-чараны өткөрүүдө активдүү катышышкан кафедранын айрым окутуучуларына жана факультеттердин тарбия иштери боюнча орун басарларына НМУнун ректору Дамира Кемеловна ыраазычылык кат тапшырды. Ошондой эле  активдүү катышкан студенттерге белектер жана грамоталар ыйгарылды.

3307

Эне тилди өнүктүрүүгө кошкон салымым” деген тематикадагы дилбаян сынагында төмөнкүдөй орундарга ээ болушту:

1-орун  А-2 -14 группасынын  студенти  Курманбек кызы Табихат, 2-орун  Х0-1-14 группасынын  студенти  Чолпонбеков Эрлан, 3-орун ЕНО-14 группасынын  студенти  Эрнисбек кызы Айгул

“Кыргыз жери — ырдын мекени” деген тематикадагы “Автордук ыр” сынагында төмөнкүдөй орундарга ээ болушту:

1-орун  Арсунбек уулу Түгөл, 2-орун ФМО-14 группасынын студенти Айдай Сатынбекова, 3-орун Иманбеков Акыл

 “Көркөм сүрөт өнөрү” сынагынын женүүчүлөрү:

1-орун К-14 группасы жана А1,2-14 группасы, 2-орун Кит-14  группасы, 3-орун  Нем-14 группасы.

“Көркөм окуу” сынагынын женүүчүлөрү:

1-орун  Кит-13 группасынын студенти  Аскербекова Мээрим, 2-орун  Нем-14 группасынын студенти  Найзабек кызы Айдана, 3-орун К-14 группасынын студенти  Сталбекова Сайкал, 4-орун ЕНО-1 группасы

Мамлекеттик тилдин 25 жылдыгына карата болгон бир айлыкты уюштуруп,  өткөрүүдө кошкон салымы үчүн  С.Нааматов атындагы НМУнун “Кыргыз тили жана адабияты” кафедрасынын башчысы Бийгелдиева Нуржан Абдыгуловна, Сатылган кызы Гүлнурага, Жантаев Адилбек Сүйүндүковичке, Өмүрканов Туратбекке, Дүйшеева Токтоканга, Аман кызы Бактыгүлгө, Аскар уулу Таалайга, Исакова Жаңыл Курманбековнага, Саргашкаев Жекшен Абдраевичке, Мукашова Асел Султановнага, Үсөналиева Гүлмира Садыковнага жана ошондой эле,Агрардык-техникалык факультетинин тарбия иштери боюнча декандын орун басары Тазабек уулу Айбекке, Педагогика факультетинин тарбия иштери боюнча декандын орун басары Молдогазиева Гүлбарчынга, Филология факультетинин тарбия иштери боюнча декандын орун басары Мамбеталиева Айзада Муканбетовнага, Агрардык-эканомикалык коледждин тарбия иштери боюнча директордун орун басары Ибраимакунов Мухтарга ЫРААЗЫЧЫЛЫК каттар тапшырылды.

3306SAM_3320SAM_33143309SAM_3324

Кафедрадагы илимдин кандидаттары:

Бийгелдиева Нуржан Абдыгуловна

Жантаев Адилет Сүйүндүкович

Чолпонбаев Азис Карыбекович

Сатылган кызы Гүлнур

Аман кызы Бактыгүл

Кафедранын изденүүчүлөрү;

Дюшеева Токтокан Садыбакасовна

Кафедрадагы иш чаралар

 

 

 

 

Бийгелдиева Нуржан Абдыгуловна, педагогика илимдеринин кандидаты

Жарыяланган илимий эмгектери № Аталышы Иштин мүнөзү Чыккан жери, жылы Авторлоштор  1 Мугалимдерге жардам Методикалык колдонмо Бишкек, Айат, 2006-ж. Карыбекова Н.Р.,Бийгелдиева Н.А.  2 Дилбаяндардын үлгүлөрү (9-класс) Методикалык колдонмо Бишкек, Айат, 2007-ж. Карыбекова Н.Р.,Бийгелдиева Н.А.  3 Дилбаяндардын үлгүлөрү (11класс) Методикалык колдонмо Бишкек, Айат, 2007-ж. Карыбекова Н.Р.,Бийгелдиева Н.А.  4 Мамлекеттик тилди окутуунун интерактивдүү методдору Методикалык колдонмо Бишкек, …

Смотреть страницу »

Дюшеева Токтокан Садыбакасовна

Изденүүчү Дюшеева Токтокан Садыбакасовнанын жарык көргөн макалаларынын тизмеси: Дүйшеева Т.С. «Манас» эпосундагы диний түшүнүктөргө байланышкан аталыштар. [Текст] // Сборник научных трудов ППС КГПУ им. И. Арабаева. Выпуск V. –Б., 2001, 176-180-б. Дүйшеева Т.С. «Манас» эпосундагы жоокерчиликке байланышкан айрым аталыштардын келип чыгышы жөнүндө. [Текст] // Сб. тр. научн. конф. посв. к 50 летию КГПУ им. И. …

Смотреть страницу »

Жантаев Адилбек Сүйүндүкович, филология илимдеринин кандидаты

Илимий жана методикалык эмгектери Адабияттын партиялуулугу кечээги жана бүгүнкү түшүнүктө (макала) Социалисттик реализм: бийлик жана сүрөткер же тушоодо жүргөн классик (макала) Ч.Айтматовдук реализмдин өзгөчөлүгү (макала) Айтматовдун чыгармаларында илим-билим маселелеринин реалисттик планда чагылдырылышы жана учурдагы кыргыз мектеби Өз чындыгынан баш тартпаган каарман. Дүйшөн. (макала) Өз чындыгынан баш тартпаган каарман. Танабай. (макала) Өз чындыгынан баш тартпаган каарман. …

Смотреть страницу »

Кафедранын ишмердүүлүгү

С.Нааматов атындагы НМУнун Мамлекеттик тил күнүнө карата “Кыргыз тили жана адабияты” кафедрасы тарабынан уюштурулган иш-чаралар туралуу маалымат

Смотреть страницу »

Ѳткѳрүлгѳн иш чаралары

1989-жылдын 23-сентябрында “КРда мамлекеттик тили” жөнүндө мыйзам кабыл алынып, кыргыз тилине “Мамлекеттик тил статусу” берилген. Мамлекеттик тилдин 28 жылдыгына арналган жана мамлекеттик тилди өнүктүрүү концепциясына ылайык 18.09.-28.09.2017-ж. Кыргыз тили жана адабияты кафедрасы тарабынан кыргыз тили боюнча С.Нааматов атындагы НМУнун бардык факультеттеринин 1-курстарынын арасында ОЛИМПИАДА өткөрүлдү. Олимпиадага жалпы 64 студент катышып, 2-тур менен жыйынтыкталды жана  төмөндөгү …

Смотреть страницу »